تازه:
جمعه , ۹ عقرب ۱۳۹۹
خانه » مقالات » ارتباطات » چین، وی چت و اینترنت بومی: گامی به پیش و گامی به پس!

چین، وی چت و اینترنت بومی: گامی به پیش و گامی به پس!

نویسنده: اریک هارویت

چین از اتکا به فناوری ارتباطات خارجی به توسعه مدل های ابتکاری خود روی می آورد. برنامه ها و نرم افزارهای تولید داخلی جدید چین درحال رشد است. یکی از موفق ترین نرم افزارهای چینی، اپلیکیشن مدرن وی چت(WeChat) است که جهت استفاده در تلفون های هوشمند طراحی شده است.

شرکت تنسنت(Tencent)، غول رسانه ای چین، در جنوری ۲۰۱۱ وی چت را بعنوان یک پلاتفورم پیام رسان متنی راه اندازی کرد. اما ابتکار ارسال پیام متنی رایگان به زودی از مد افتاد، از همین رو، تنسنت به منظور جذب کاربران، قابلیت های جدیدی را به این نرم افزار افزود.

این قابلیت ها عبارت بودند از کارکرد پیام رسانی صوتی و دو قابلیت فسبوکی مانند جهت نشر و همرسانی تصاویر. وی چت اکنون به کاربران خوداجازه می دهد با هم گفت و گوی صوتی کنند و همانند برخی قابلیت های اسکایپ، خدمات پرداخت موبایلی وی چت به یکی از وسایل محبوب جهت انواع خریدهای پرچون مبدل شده و به شکل گیری یک جامعه بی نیاز به پول نقد در چین کمک کرده است.

افزودن این قابلیت های جدید پرطرفدار، سبب افزایش سریع شمار کاربران وی چت شده است. در ماه مارچ ۲۰۱۸، تعداد کاربران وی چت که بطور ماهانه فعال بوده اند از مرز یک میلیارد کاربرعبور کرد. برخی حدس و گمان ها حاکی از آن است که ۷۰ تا ۱۰۰ میلیون از این کاربران، در خارج از چین زندگی می کنند.

تا اواسط ۲۰۱۴، ۶۴ درصد کاربران وی چت را مردان و ۳۶ درصد آنان را زنان تشکیل می داد که ۴۵ درصد آنها ۱۸ تا ۲۵ سال و ۴۱ درصد هم ۲۶ تا ۳۵ سال  داشته اند. تنها ۲ درصد این کاربران سن بالای ۵۰ سال داشته اند. بیست درصد آنها دانشجو و ۶۰ درصد هم کارگر بنگاه های خصوصی بوده اند و یا دارای شغل آزاد و یا هم کارگر آزاد بوده اند.

 

محدودیت دسترسی

جلوه های عمده ای که کاربران عمدتا جوان و کارآفرین وی چت را به خود مجذوب ساخته، کارکردهای اصلی آن است که با هدف ایجاد سرگرمی و تعامل میان کاربران در سطوح فردی و گروه های کوچک طراحی شده اند. طراحی نرم افزار به گونه ای است که به طور کلی امکان ارتباط با مخاطبان گسترده را نمی دهد که این امر قابلیت وی چت را در فعالیت های سیاسی محدود می سازد. همانطور که حکومت چین بر گروه های بزرگ در دنیای واقعی نظارت دارد و آنها را محدود می سازد، مقررات وی چت هم مانع رشد گروه ها در فضای مجازی می شود.

یکی از ابزارهای وی چت که می توان از آن در ارتباطات گسترده استفاده کرد، «حساب کاربری عمومی» (Public Account) است. این نوع اکاونت خدماتی است که ارائه‌ی پیام های متنی و اطلاعات دیداری را – عمدتا از سوی شرکت ها، بنگاه های خبری، شخصیت ها- به مشترکین این خدمات میسر می سازد. محدودیتی از نظر تعداد مشترکین و همچنین از نطر میزان کاراکترهای استفاده شده در پیام های متنی جود ندارد.

با این حال، برای ثبت یک اکاونت عمومی برای افراد، متقاضی  باید مدارک هویتی مشتمل بر سند تشخیص هویت دولتی همراه با یک قطعه عکس خود را جهت ثبت نام تحویل دهد. شرکت ها ملزم هستند جواز فعالیت تجاری، شماره ثبت، اسناد تثبیت هویت دولتی و سائر اسنادی را که مشروع بودن هویت آنان را اثبات کند، ارائه کنند. هرچند به ظاهر بسیاری این مقررات به نظر می رسند که جهت پیشگیری از فعالیت های فریبکارانه و تأمین امنیت مصرف کننده پیش بینی شده اند اما همین مقررات می توانند اطلاعات هر اکاونتی را که مطالب خلاف حکومت را به نشر برساند، در اختیار مقامات قرار دهد.

 

کنترول دکمه ها

باید در نظرداشت که حکومت چین از وی چت استقبال می کند زیرا این پلاتفورم کمک می کند کاربران را از معرض نشرات مایکروبلاگ ها دور نگهدارد و به سمت حلقه های دوستی کوچک تری سوق دهد. با وجود این، مقررات جدید حکومت الزام نموده که شرکت تنسنت مکالمات داخلی وی چت را تحت نظارت قرار دهد و سخنانی را که از حساسیت سیاسی برخوردارند نظیر آنچه که به فعالیت های  ضد حزب کمونیست و یا اسامی فعالان برجسته‌ی آن مرتبط باشد، شناسایی کند.

کاربران متخلف و مرتکب نگارش و یا نشر مطالب ممنوعه با مجازات سه مرحله ای روبرو می شوند. در مرحله‌ی نخست، متن ممنوعه حذف و یا با سه ستاره (***) جایگزین می شود. کاربرانی که مرتکب دومین تخلف شوند، مستقیما از وی چت هشدار دریافت می کنند. در مرحله نهایی، هرگاه کاربر مرتکب سومین تخلف شود، حساب کاربری او مسدود می شود.

هر کاربری که بخواهد در وی چت حساب باز کند ملزم است شماره تلفونی معتبر معرفی کند و ثبت یک شماره تلفون هم مستلزم تثبیت هویت فرد است. تنسنت تقریبا کلیه شماره هایی را که در فهرست تماس های مشترکین قرار دارند، ثبت و نگهداری می کند. بنابراین، حکومت چین از طریق درخواست از تنسنت قاعدتا می تواند به فهرست تماس های هر کاربر وی چت دسترسی داشته باشد.

شهروندان چینی عموما به اینگونه نظارت ها عادت کرده اند و معمولا خود را در ارتباطات سانسور می کنند. در ارتباطات خرده گروه های متشکل از دوستان و اقارب در وی چت، تمایل اندکی در خصوص طرح مسائل سیاسی بحث برانگیز احساس می شود. گزارشی که «اکادمی علوم اجتماعی چین» منتشر کرده ادعا دارد تنها ۷ درصد «اخبار جعلی»(Fake news) از وی چت منشاء می گیرد که این موضوع را میتوان با ۵۹ درصد دیگر قیاس کرد که منشأ آنها وبسایت مایکروبلاگ «ویبو»(Weibo) شناخته شده است.

با اینحال، «اداره فضای سایبر» یا نهاد دیدبان اینترنت چین، در جنوری ۲۰۱۵، تعداد ۱۳۳ اکاونت عمومی وی چت را «به اتهام جعل اخبار و نشر اطلاعات کذب و غیرقانونی در مورد حزب کمونیت و ملت چین»، مسدود کرد. برخی اکاونت ها ظاهرا توسط مشترکین وی چت به مراجع رسمی گزارش شده بود.

نظارت و سانسور دولتی چین بر وی چت در خارج از قلمرو این کشور، اعم از اینکه واقعی باشد یا فرضی، مانع پذیرش بین المللی این پیامرسان شده است. با وصف اینکه تنسنت در پی توسعه بین المللی خود است اما هراس بالقوه از امکان دسترسی حکومت چین به اطلاعات ناشی از ترافیک کاربر، ممکن است کاربران خارجی را از توجه به وی چت بازدارد و پرچم قرمز را در ممالک غربی برافرازد.

 

تأثیرگذاری بر شبکه

درحال حاضر، وی چت بر موجی سوار است که می تواند چند دهه حرکت به سمت قلمرو وسیعتر دیجیتال را معکوس سازد. نتیجه ، شکل گیری گروه های کوچک و بهم پیوسته ای از شهروندان اینترنتی است که بیشتر محلی عمل خواهند کرد تا ملی.

ازآنجا که وی چت بر ارتباطات محدود تأکید دارد، شهروندان چینی را از الترناتیوهای آنلاین مانند نشرات وبلاگی یا نشرات مایکروبلاگی همچون تویتر که کثرت دنبال کننده را ترجیح می دهند، دور نگهداشته است. از آغاز ۲۰۱۳ تا اواسط ۲۰۱۵، تعداد کاربران وی چت در چین به بیش از سه برابر افزایش یافت درحالیکه شمار کاربران مایکروبلاگ ها در این زمان به یک سوم تنزل کرد.

به نظر می رسد اِعمال محدودیت های وی چت در خصوص اندازه گروه و شماره تماس های شناسایی شده، اعتماد و آرامش بیشتری را در میان کاربران ایجاد می کند و به آنان چنین القا می کند که خوب است در این اجتماعات کوچک و صمیمی باقی بمانند. در عین زمان، نشرات گروهی در این اپلیکیشن، قلمرو تعیین شده‌ای دارند و انتشار عقائد و اطلاعات برای مخاطبان گسترده‌ی محلی یا ملی را محدود می کند.

از منظر جهانی اگر بنگریم، وی چت ممکن است میان مشترکین چینی خود و مردمان سائر نقاط جهان که از شبکه های اجتماعی دیگری استفاده می کنند، فاصله اندازد. قابلیت های جذاب وی چت کاربران چینی را همچنان مجذوب خود نگه خواهد داشت اما با تحمل این هزینه که آنان را در انزوای اجتماعات کوچک مجازی محصور کرده از دسترسی به ارتباطات رسانه ای جهانی باز دارد.

پی نوشت ها:

  • این مقاله توسط اریک هارویت(Eric Harwit) نوشته شده و بتاریخ ۱۱ جنوری ۲۰۱۹ با عنوان (WeChat and the Growth of China Indigenous Internet)، در نشریه موسسه ( East-West ) منتشر شده است.
  • وبسایت شبکه قلم این این مقاله را بتاریخ ۲۸ جنوری ۲۰۱۹ با ترجمه امین آرمان تحت عنوان « چین، وی چت و اینترنت بومی: گامی به پیش و گامی به پس!» منتشر کرده است.
امین آرمان

About امین آرمان

امین آرمان، نویسنده، پژوهشگر و مدیرمسؤل شبکه قلم، کابل
منبع: شبکه قلم
این مطلب را به اشتراک بگذارید:
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  • 77
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

این را هم ببینید!

تهران و راهبرد صلح افغانستان؟

به نظر می رسد با زمزمه ی خروج نیروهای امریکایی از افغانستان و سوریه، اکنون میدان نفوذ و حضور استراتژیک تهران در منطقه ابعاد تازه تری به خود می گیرد.

تمامی حقوق مادی و معنوی متعلق به این سایت می باشد CopyRight 2017- All Rights Reserved