تازه:
شنبه , ۸ قوس ۱۳۹۹
خانه » مقالات » حقوق » نقص یا نقض قانون؟!

نقص یا نقض قانون؟!

آقای دانش( معاون دوم رییس جمهور) گفته است برای بهبود توسعه در کشور باید قوانین موجود بازنگری شوند. در کل حرف خوبی است. در اینکه قوانین افغانستان غالبا نواقص و معایب ساختاری، شکلی و ماهوی دارند تردیدی نیست و این مسئله براهل علم پوشیده نیست اما در این هم تردیدی نیست که بزرگترین مانع توسعه و بهبود امور، نه ” نقص” بلکه ” نقض” قانون و عدم پایبندی به قوانین موجود است.
اگر فرضا همین قوانین موجود ما با وصف معایب اساسی که دارند، اجرا و تطبیق شوند، افغانستان گلستان خواهد شد. اشکال اساسی جامعه ی ما در فقدان یا نقص قانون نیست، در عهدشکنی، قانون گریزی، قانون ستیزی و عبور از قانون است.
دولت، بعنوان واضع و مجری قانون، از عالی ترین مقامات آن گرفته تا عوامل اجرایی آن، بزرگترین ناقض قانون بوده است. اینکه گفته اند، مردم در گفتار و کردار خود به حاکمان خود می نگرند و از آنها الگو می گیرند و می آموزند که چگونه رفتار نمایند، سخنی است کاملا درست.
تحقیر، بی اعتنایی و بی اعتبارسازی قوانین، روندی است که قبل از هرچیز و هرکس، به دولت و عوامل آن مرتبط است. دولت، نقض قانون را به یک رویه متعارف تبدیل کرده است که دیگر چندان قباحتی ندارد. از نقض مکرر قانون اساسی گرفته تا قوانین اداری، اجرایی و مالی.

مسئله این نیست که قوانین موجود، معیوب و دست و پاگیر است و اگر قوانین کم عیب تری وضع شود، افغانستان گلستان می شود. مسئله این است که در این مملکت عنصری بنام “قانون”، اعتبار و وزن خود را از دست داده است. این وزن و اعتبار قانون را دولت و حاکمیت از بین برده است. منظورم از دولت نظام سیاسی و حقوقی حاکم اعم از قوای ثلاثه است. البته نقش قوه مجریه در این میان برجسته تر است. حال، فرض کنیم که قوانین پیشرفته تری داشته باشیم. اما قانون بعنوان یک “ارزش برتر”، از منظر حاکمیت به اندازه شلغم اعتبار و ارزش نداشته باشد و حاکمیت هرگاه قانون را محملی برای منافع نامشروع خود بداند بدان استناد کند و هرگاه آن را مانع سودجویی های غیرقانونی خود بیابد، پایمال کند، وجود و عدم آن قوانین پیشرفته با وجود و عدم قوانین معیوب موجود چه فرقی خواهد داشت؟

اینجاست که مسئله حاکمیت قانون، پایبندی، وفاداری و تعهد به ارزشهای قانونی و قانونپذیری قبل از ضرورت وضع قوانین بهتر، اهمیت مضاعف می یابد. حاکمیت قانون و قانون پذیری ماموریت اصلی دولت و حاکمیت است. تا وقتی “حاکم”، ناقض قانونی باشد که خود وضع می کند، توقع تبعیت از آن قانون از سوی دیگران ابلهانه است.
افزون براین، در جامعه ای که حاکمیت آن برای قانون اعتباری قائل نیست، به همان میزان که قانون معیوب در معرض تخطی و تعرض است، سائر قوانین هم مبدل خواهند شد به ابزار و وسیله ای در اختیار حاکمیت که به شکل گزینشی و دلبخواهی هرزمان آن را مناسب مطالبات خود یافت از آن استفاده می کند و هرزمان نیافت، تعطیل می کند. اما اگر فرضا قانون ارزش مافوق و برتر باشد، نه وسیله و ابزاری در اختیار حاکمیت، در این صورت هرگونه تخطی از قانون و تعطیل آن و از سوی هرکسی و در هرشرایطی صورت گیرد، سبب تحقق مسئوولیت و پیگرد خاطی و متعرض می گردد.

در یک جامعه ای که قانون حاکم است، دولت اگر قانونی را مانع توسعه می داند، ابتدا آن قانون را از مجاری رسمی آن اصلاح می کند، سپس مطابق آن عمل می کند. در جامعه ای که قانون بی اعتبار شده است، اصولا نیازی به اصلاح قانون احساس نمی شود.
وقتی قوانین موجود افغانستان، بقول آقای دانش، مانع مهم توسعه سرمایه گذاری و تخصیص زمین ارزان است، باید این قوانین بتوانند مانع تخصیص زمین ارزان به سرمایه گذاران شوند. اما دیدیم که نه تنها این قوانین نمی توانند مانعی در تخصیص زمین ارزان ایجاد کنند، بلکه حکومت می تواند با وجود این قوانین “مانع” و “دست و پاگیر”، نه تنها زمین ارزان بلکه زمین “رایگان” در اختیار سرمایه گذار قرار دهد!
پیشنهاد من به دولت مردان کشور این است تا آن وقت که قوانین بهتر و کم عیب تر وضع نکرده اند، بهتر است به همین قوانین معیوب اما موجود کشور خود پایبند باشند.
مردم حاکمیت قانون را از شما می آموزند چنانکه نقض قانون و قانون گریزی را نیز از شما آموخته اند و به آن عادت کرده اند.
پس نتیجه می گیریم که مانع اصلی توسعه، قوانین موجود نیست. توسعه موانعی فراوان دارد و یکی از مهمترین موانع آن قانونگریزی، مسئولیت ناپذیری، بی اعتبارسازی قانون و سرکشی از قانون بوسیله دولت و حاکمیت است.

 

 

امین آرمان

About امین آرمان

امین آرمان، نویسنده، پژوهشگر و مدیرمسؤل شبکه قلم، کابل
منبع: شبکه قلم
این مطلب را به اشتراک بگذارید:
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

این را هم ببینید!

ممنوعیت استعمال سم وسلاح های سمی از دیدگاه حقوق بین االمللی بشر دوستانه واسلام

چکیده: استعمال سم وسلاح های سمی، یکی از مسائلی مورد بحث درحقوق بین المللی بشر …

تمامی حقوق مادی و معنوی متعلق به این سایت می باشد CopyRight 2017- All Rights Reserved